Płacisz pełne składki od każdej złotówki wynagrodzenia. A część z nich wcale nie musi tam trafiać.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie stanowią świadczenia rzeczowe wynikające z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwych ministrów, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych, oraz uprawnień do zakupu usług po cenach niższych niż detaliczne.
To właśnie ten ostatni fragment, czyli „uprawnienie do zakupu usług po cenach niższych niż detaliczne", jest fundamentem modelu, o którym piszę w tym artykule.
Na czym polega model?
Model SoCap dzieli wynagrodzenie na dwie części:
- Część pieniężna: klasyczne wynagrodzenie podlegające pełnym składkom ZUS i podatkowi dochodowemu.
- Pozostały przychód: uprawnienie pracownika do zakupu usług po cenach preferencyjnych. Przy prawidłowym wdrożeniu ta część jest wyłączona z podstawy wymiaru składek ZUS i składki zdrowotnej.
Wynagrodzenie brutto pracownika zostaje takie samo. Zmienia się tylko jego struktura, i właśnie tę zmianę musi opisać zakładowy układ zbiorowy pracy (ZUZP). Cały mechanizm działa w ramach stosunku pracy. Jeśli dopiero zastanawiasz się, którą formę zatrudnienia wybrać: zlecenie, etat czy B2B, od tej decyzji warto zacząć.
Co daje pracodawcy?
Pozostały przychód jest wyłączony z podstawy ZUS pracodawcy (20,48%), ZUS pracownika (13,71%) i składki zdrowotnej (9%). Oszczędność pracodawcy bierze się wyłącznie z jego części, czyli ZUS pracodawcy od pozostałego przychodu, pomniejszonego o prowizję dla Socap. Jeśli zatrudniasz też zleceniobiorców, warto śledzić zmiany w oskładkowaniu umów zlecenia w 2026 r., bo dotyczą osobnej grupy pracujących.
Weźmy konkretny przykład. Przy wynagrodzeniu brutto 5 000 zł, 1 000 zł części pieniężnej i prowizji 16% pozostały przychód wynosi 4 000 zł. Oszczędność pracodawcy to około 179 zł miesięcznie na jednym pracowniku. Przy 20 osobach robi się z tego ponad 3 500 zł miesięcznie, czyli ponad 42 000 zł rocznie. Trzeba tylko pamiętać, że jedna pomyłka w rozliczeniu potrafi skasować całą tę oszczędność, dlatego opisaliśmy osobno, jaki bywa koszt błędu w liście płac.
Wynik zależy od wynegocjowanej prowizji Socap (15-25%): im niższa prowizja, tym więcej zostaje u pracodawcy. Przy prowizji 15% oszczędność na tym samym pracowniku rośnie do około 209 zł miesięcznie.
Co daje pracownikowi?
- Wyższe wynagrodzenie netto: w modelu OD BRUTTO cały klin ZUS po stronie pracownika (13,71%) i składka zdrowotna (9%) od pozostałego przychodu nie są potrącane, co daje +793 zł netto miesięcznie przy wynagrodzeniu 5 000 zł brutto i 1 000 zł części pieniężnej.
- Prywatna opieka medyczna PZU Zdrowie dla pracownika i rodziny.
- Dostęp do mechanizmu budowania dodatkowej emerytury.
- Ceny preferencyjne u partnerów handlowych Socap.
Pracownik nie podpisuje żadnego aneksu do umowy, bo zmiana obejmuje cały zakład na mocy ZUZP.
Podstawa prawna i orzecznictwo
Model opiera się na § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. 1998 nr 161 poz. 1106, ze zm.) i wymaga zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy (ZUZP) zarejestrowanego w Okręgowym Inspektoracie Pracy.
Ma też oparcie w orzecznictwie. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2025 r. (sygn. III AUa 1247/24) oddalił odwołanie ZUS i prawomocnie potwierdził wyłączenie tego typu świadczenia z podstawy wymiaru składek. To realny, prawomocny wyrok, ale dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie oznacza, że każda konfiguracja modelu jest wolna od ryzyka. ZUS w praktyce kwestionuje podobne rozwiązania, a wynik zależy od prawidłowego wdrożenia oraz dokumentacji w danej organizacji.
Ryzyka i warunki, o których musisz wiedzieć
Model daje realne oszczędności, ale nie jest „darmowym obiadem". Działa tylko przy prawidłowym wdrożeniu i wiąże się z ryzykami, które trzeba znać przed decyzją:
- ZUS kwestionuje podobne rozwiązania. Korzystny wyrok SA w Warszawie nie zamyka tematu, bo organ może zakwestionować konkretne wdrożenie, a rozstrzygnięcie zależy od stanu faktycznego i jakości dokumentacji. Trzeba liczyć się z możliwym postępowaniem i sporem.
- Konieczny prawidłowy ZUZP. Bez poprawnie skonstruowanego i zarejestrowanego zakładowego układu zbiorowego pracy model nie ma podstawy. Błędy w układzie to główne źródło porażek.
- Model dotyczy składek, nie podatku dochodowego. Część pieniężna nadal podlega pełnemu opodatkowaniu i oskładkowaniu; wyłączenie obejmuje składki ZUS i zdrowotną od pozostałego przychodu, a nie PIT.
- Wymaga indywidualnej analizy. Efekt i dopuszczalność zależą od struktury wynagrodzeń, branży i sposobu udokumentowania. To nie jest rozwiązanie „pod kopiuj-wklej".
Dlatego każde wdrożenie zaczynamy od indywidualnej analizy prawnej i udostępniamy pełną dokumentację (treść ZUZP, opinie prawne, orzecznictwo) do weryfikacji przez Twojego doradcę albo biuro rachunkowe.
Jak wdrożyć?
- Zawarcie ZUZP: zakładowy układ zbiorowy pracy musi precyzyjnie określać strukturę wynagrodzenia i charakter uprawnień. Rejestracja w Okręgowym Inspektoracie Pracy.
- Onboarding pracowników: każdy pracownik musi być prawidłowo przyporządkowany do nowej struktury wynagrodzenia. Onboardly automatyzuje ten proces: zbiera dokumenty, generuje umowy, prowadzi ewidencję.
- Miesięczne rozliczenia: prawidłowe wykazanie obu części wynagrodzenia w deklaracjach ZUS (DRA/RCA) i listach płac.
Ile możesz zaoszczędzić konkretnie?
Oszczędność zależy od liczby pracowników, poziomu wynagrodzeń i ustalonej części pieniężnej. Kalkulator na naszej stronie liczy indywidualnie: wpisujesz dane swojej listy płac i widzisz kwotę, która zostaje u Ciebie co miesiąc i co rok.
→ Policz swoją oszczędność w kalkulatorze
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Model wyłączenia ze składek jest przedmiotem rozbieżnych stanowisk i bywa kwestionowany przez ZUS. Przywołany wyrok potwierdza dopuszczalność w konkretnym stanie faktycznym, ale nie gwarantuje wyniku w każdej sytuacji. Przed wdrożeniem skonsultuj model z własnym doradcą prawnym lub podatkowym. Efekty zależą od prawidłowego wdrożenia w danej organizacji; szczegóły i dokumentację potwierdzającą udostępniamy na etapie wdrożenia.